Zamki gotyckie
Zamek w Ostródzie - zamek gotycki, położony nad Drwęcą, zbudowany na początku XIV w. w miejscu dawnej fortecy z końca XIII w., najpierw drewniany, w połowie wieku – przebudowany i ufortyfikowany. Od 1393 r. - murowany z cegły na planie prostokąta z dziedzińcem pośrodku, otoczony międzymurzem i fosą. Skrzydło frontowe z bramą przejazdową i dwa boczne stanowiły siedzibę komtura. Po zwycięstwie grunwaldzkim zamek zajęły wojska polskie. W 1642 r. zamek przebudowano. W 1788 pożar zniszczył piętro zamku. W XIX w zamek uległ ponownej, gruntownej przebudowie. W 1945 r. – spalony (zachowały się tylko duże fragmenty murów i piwnice). Od lat siedemdziesiątych XX w. systematycznie restaurowany stał się siedzibą Centrum Kultury i Sportu, biblioteki, muzeum oraz stylowej restauracji.
Olsztynek (powiat olsztyński) - Komtur ostródzki Gunther von Hohenstein, ok. 1350 roku rozpoczął budowę warowni w Olsztynku, która trwała do 1366 roku. Zamek powstał na planie czworoboku: trzy boki stanowiły wysokie, murowane budynki, czwarty bok od strony miasta to mur obronny z bramą wjazdową i wysoką wieżą. Brukowany dziedziniec, na którym stała studnia, zamknięty był od północy dużym domem mieszkalnym. W XIX wieku pomieszczenia zamku zaadaptowano na potrzeby szkolnictwa. Od 1974 roku swoją siedzibę ma tam Zespół Szkół. Zamek miał dwa poziomy piwnic, z których dolny został zasypany w XIX wieku, górny zaś, po restauracji w latach 90-tych XX w., w dobrym stanie zachował się do dziś i służy celom kulturalnym.
Pasłęk (powiat elbląski) - zamek krzyżacki, a później elektorski. Około roku 1320 stanęło dzisiejsze północne skrzydło. Budowlę wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 40x51 m. Znajdowały się pod nią potężne piwnice i lochy sięgające poza mury miasta. W latach czterdziestych XVI w. zamek poważnie rozbudowano dodając skrzydła wschodnie i zachodnie, a do najstarszej jego części dobudowano na narożach dwie okrągłe wieże. Za czasów pruskich zamek przebudowano na wozownię i szpital, a skrzydło północne na szkołę. W 1699 roku przekształcono budynek na więzienie. W 1972 roku odbudowano zamek ze zniszczeń wojennych i przeznaczono go na siedzibę władz administracyjnych, biblioteki i Pasłęckiego Ośrodka Kultury.
Szymbark (powiat iławski) – W odległości 9 km od Iławy, nad jeziorem Szymborskim, zbudowany z cegły na podmurowaniu kamiennym, ok. 1386 roku jako rezydencja prepozyta kapituły pomezańskiej Henryka ze Skarlina, założony na planie prostokąta z 12 wieżami. W 1527 r., po sekularyzacji Prus, kapituła przekazała zamek wraz z dobrami Albrechtowi Hohenzollernowi, ten z kolei jednemu ze szlacheckich rodów niemieckich. W 1699 r. Szymbark trafił w ręce starego pruskiego rodu Finck von Finckenstein i pozostał w ich władaniu do 1945 r. Zasadnicza bryła budowli jest gotycka, jednak liczne przebudowy przeprowadzane w ciągu wieków, nawet w zachodniej ruinie, pozwalają odnaleźć elementy architektury renesansowej, barokowej, natomiast całą południową stronę przebudowano w połowie XIX wieku na styl neogotycki. Pożar w 1946 roku zniszczył budowlę na tyle, że do dziś nie została ona odbudowana. Mimo zniszczeń, zamek szymbarski zachwyca swą monumentalnością - jako drugi, co do wielkości - po malborskim - i od lat stanowi nie lada atrakcję turystyczną.
Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku
Jedno z najstarszych w Polsce, zbudowane w 1910 roku, usytuowane na północnych obrzeżach miasta, nad rzeczką Jemiołówk, na pięknie urzeźbionym terenie, z oczkami wodnymi, oazami leśnymi i bagiennymi, polami uprawnymi, łąkami kośnymi i pastwiskami. Krajobraz ożywia zwierzyna: konie, w tym koniki polskie z rodziny tarpanów, krowy, kozy, owce, króliki, ptactwo. Zasoby zbiorów muzeum mają dużą różnorodność i składają się z: budownictwa ludowego (wraz z małą architekturą) - ponad 50 obiektów, muzealiów prezentujących kulturę materialną - ponad 8000 obiektów, prac twórców ludowych i rękodzieła - ponad 2000 obiektów, zbiorów bibliotecznych - ponad 6000 woluminów. Obiekty budownictwa ludowego pochodzą z Warmii, Mazur, Powiśla, Barcji, Sambii i Małej Litwy zwanej również Pruską Litwą, są niezwykle zróżnicowane architektonicznie, tworząc jeden z najciekawszych zespołów skansenowych w Polsce. Prezentują różne funkcje: domy mieszkalne, obiekty inwentarskie i gospodarcze, sakralne i "przemysłowe", na przykład młyn wodny, 4 wiatraki, olejarnia, kuźnia, wędzarnia i garncarnia.
Stare, tajemnicze dwory i pałace w turystycznej służbie
W krajobrazie historycznym Mazur Zachodnich ogromną rolę odgrywają liczne dawne siedziby szlachty pruskiej, zespoły parkowo-pałacowo-dworskie. Sporo z nich wymaga jeszcze zabiegów konserwatorskich, ale wiele z nich – już odrestaurowanych – wkomponowanych w malownicze mazurskie pejzaże nadaje tej ziemi niepowtarzalny charakter. Te, położone wśród lasów i nad jeziorami, pełniące obecnie funkcje turystyczne, są prawdziwymi perełkami. Oto najbardziej urokliwe z nich, ze względu na architekturę, pejzaż, położenie i proponowane atrakcje:
Overcast 16 oC